Odszkodowania komunikacyjne

W dzisiejszych czasach wypadki drogowe, to codzienność. Stanowisko to potwierdzają zarówno informacje płynące z serwisów informacyjnych, jak i statystyki prezentowane przez Policję. Takimi danymi – w ostatnich tygodniach – podzielił się z nami m.in. Wydział Ruchu Drogowego KMP Policji we Wrocławiu, który opublikował raport pt. „Stan bezpieczeństwa ruchu drogowego oraz efektywność pracy policjantów RD za I półrocze 2015 roku”.

Jak wynika z zaprezentowanego raportu, na terenie województwa dolnośląskiego w pierwszych sześciu miesiącach 2015 roku doszło do 1033 wypadków drogowych. Co oznacza 6 wypadków dziennie na dolnośląskich drogach. W analizowanym przez Policję okresie na drogach naszego województwa zginęło ponad 80 osób, a przeszło 1300 zostało rannych.

Z zaprezentowanego raportu wynika, iż największy spadem liczby wypadków drogowych zanotowano na obszarze działania KPP w Głogowie, Strzelinie, Wołowie i Ząbkowicach Śląskich. Niechlubny rekord padł w obszarze działania KPP w Zgorzelcu, gdzie zanotowano przeszło dwukrotny wzrost wypadków drogowych. Stolica województwa – Wrocław – wypada na tym tle nienajgorzej. Tutaj także zanotowano spadek liczby wypadków drogowych, nie jest on jednak tak znaczny jak wśród „prymusów”.

Pamiętać trzeba, że wraz z wystąpieniem wypadku drogowego dochodzi do powstania po stronie poszkodowanych pewnej kategorii roszczeń odszkodowawczych. Najczęściej zgłaszanymi roszczeniami mającymi swe źródło w wypadkach drogowych są:

  • związane ze zniszczeniem pojazdu roszczenie o naprawienie szkody majątkowej (o odszkodowanie);
  • roszczenie o naprawienie szkody niemajątkowej, czyli krzywdy związanej z doznanymi w wypadku obrażeniami ciała i stanowiącym jego następstwo stanem psychicznym (zadośćuczynienie za krzywdę na osobie);
  • roszczenie o naprawienie krzywdy będącej następstwem śmierci osoby bliskiej, która zginęła w wypadku drogowym (zadośćuczynienie za śmierć osoby bliskiej) oraz odszkodowanie za znaczne pogorszenie sytuacji życiowej, które pozostaje w związku ze śmiercią osoby bliskiej.

Co bardzo istotne i o czym nie należy zapominać, to to, że wypłata odszkodowania/zadośćuczynienia następuje z obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych – zwanego potocznie OC – sprawcy zdarzenia. Oznacza, to że ww. roszczenia należy kierować bezpośrednio do Towarzystwa Ubezpieczeń, z którym sprawca zdarzenia miał zawartą umowę ubezpieczenia OC.

Analizując w sposób syntetyczny ww. roszczenia należy mieć w szczególności na względzie, iż odszkodowanie za szkodę w pojeździe jest roszczeniem o charakterze majątkowym, w ramach którego poszkodowany może żądać, albo naprawy uszkodzonego pojazdu, albo odszkodowania za powstałą w nim szkodę. Oczywiście w niektórych wypadkach zakres uszkodzeń może być tak duży, że naprawa pojazdu okaże się ekonomicznie nieuzasadniona (tzw. szkoda całkowita). Wtedy poszkodowany otrzyma odszkodowanie. Natomiast w sytuacji, gdy naprawa pojazdu znajdować będzie ekonomicznie uzasadnienie, to ustalenie wysokości szkody będzie się sprowadzać do sporządzenia tzw. kalkulacji kosztów naprawy uszkodzonego pojazdu, która w praktyce odzwierciedla także wysokość należnego odszkodowania. Proszę jednak pamiętać, że Towarzystwa Ubezpieczeń – w postępowaniach likwidacyjnych – bardzo często zaniżają wartość należnych odszkodowań poprzez stosowanie za niskich kosztów naprawy (nieodpowiadających warunkom rynkowym) oraz wprowadzanie tzw. urealnień (procentowe obniżanie) cen materiałów lakierniczych i części stosowanych do naprawy. Takie praktyki są niezgodne z prawem. Należne Wam odszkodowanie musi bowiem odpowiadać ekonomicznie uzasadnionym kosztom naprawy pojazdu, który uległ zniszczeniu.

Zupełnie inną kategorię roszczenia stanowi zadośćuczynienie za krzywdę doznaną w następstwie zaistniałego wypadku. Krzywda – jako szkoda powstała na osobie – ma charakter subiektywny, bowiem co do zasady odpowiada Waszym indywidualnym odczuciom co do stanu Waszego zdrowia fizycznego oraz psychicznego stanowiącego następstwo zdarzenia powodującego szkodę (krzywdę). Krzywda rekompensowana jest w drodze zadośćuczynienia pieniężnego, które przyznane w odpowiedniej wysokości stanowić ma rekompensatę za negatywne doznania będące następstwem wypadku. Miarkowanie wysokości zadośćuczynienia za krzywdę nie jest proste, ponieważ zdrowie i życie stanowią wartość szczególną o niewymiernym charakterze. Oczywiście istnieje pewien katalog okoliczności, które należy brać pod uwagę miarkując kwotę pozwalającą na zrekompensowanie doznanej krzywdy. Są to następujące czynniki:

  • rodzaj uszkodzenia ciała czy rozstroju zdrowia, czyli obrażenia odniesione przez poszkodowanego w następstwie wypadku pozostające w normalnym związku przyczynowym ze zdarzeniem powodującym szkodę,
  • nieodwracalny charakter odniesionych uszkodzeń ciała czy rozstroju zdrowia polegający zwłaszcza na kalectwie,
  • długotrwałość i przebieg procesu leczenia; oczywistym jest bowiem, że osoby, których leczenie i rehabilitacja trwały bardzo długo będą czuły się bardziej pokrzywdzone niż osoby, u których następstwa kolizji ustąpią po kilku lub kilkunastu tygodniach,
  • stopień cierpień fizycznych i psychicznych, ich intensywność i długotrwałość,
  • wiek poszkodowanego,
  • jego szanse na przyszłość,
  • poczucie nieprzydatności społecznej, poczucie bezradności,
  • utrata możliwości wykonywania pracy, korzystania z rozrywek,
  • pomocniczo procentowy stopień uszczerbku na zdrowiu, czyli ustalony przez lekarzy specjalistów – określony w procentach – wpływ uszkodzenia ciała czy rozstroju zdrowia na stan fizyczny i psychiczny poszkodowanego.

Poza kryteriami wskazanymi powyżej, należy zwrócić uwagę na dodatkowe okoliczności, które winny mieć wpływ na wysokość dochodzonego zadośćuczynienia. Po pierwsze jego wysokość musi stanowić ekonomicznie odczuwalną wartość dla poszkodowanego. Dlatego też – określając jego wysokość – należy mieć na uwadze stopę życiową społeczeństwa, w którym żyje poszkodowany. Jednakże najbliższym punktem odniesienia w tej sytuacji winna być dotychczasowa sytuacja finansowa i majątkowa samego poszkodowanego.

Zadośćuczynienia za śmierć osoby bliskiej jest z kolei roszczeniem, które przysługuje osobom mieszczącym się w kręgu osób określonych jako najbliżsi członkowie rodziny zmarłego. Co godne odnotowania, pokrewieństwo nie stanowi przy tym wyłącznego kryterium zaliczania do najbliższych członków rodziny, znaczenie mają tutaj bowiem poczucie bliskości i wspólności, osobistej oraz gospodarczej, wynikającej nie tylko z pokrewieństwa. To faktyczny układ stosunków rodzinnych, a nie formalna kolejność pokrewieństwa będą decydowały o uznaniu, czy poszkodowany zostanie zaliczony do kręgu najbliższych członków rodziny zmarłego, czy też nie (możliwa jest np. sytuacja, że macocha uzyska zadośćuczynienie po zmarłym w wypadku drogowym pasierbie). Skutkiem śmierci osoby bliskiej musi być poczucie krzywdy związane z jej utratą przejawiające się m.in. poprzez:

  • dramatyzm doznań osoby bliskiej,
  • poczucie osamotnienia i pustki,
  • cierpienia moralne i wstrząs psychiczny wywołany śmiercią osoby najbliższej,
  • rodzaj i intensywność więzi łączącej pokrzywdzonego ze zmarłym,
  • wystąpienie zaburzeń będących skutkiem jego odejścia (np. nerwicy, depresji),
  • rola w rodzinie pełniona przez osobę zmarłą,
  • stopień, w jakim pokrzywdzony będzie umiał się znaleźć w nowej rzeczywistości i zdolności jej zaakceptowania,
  • leczenie doznanej traumy,
  • wiek pokrzywdzonego.

Inną kategorię roszczenia związanego ze śmiercią w następstwie wypadku drogowego stanowi odszkodowanie za znaczne pogorszenie sytuacji życiowej najbliższych członków rodziny zmarłego (w tej sytuacji krąg osób uprawnionych będzie obejmował najczęściej te same osoby, którym przysługiwało będzie roszczenie o opisywane powyżej zadośćuczynienie). Pamiętać jednakże należy, iż pogorszenie sytuacji życiowej musi mieć charakter znaczny, a zatem w następstwie śmierci osoby bliskiej doszło do powstania różnorodnych następstw, przejawiających się w uszczerbku poniesionym przez inne osoby, np. w postaci uczucia osamotnienia i trudności życiowych osoby, dla której zmarły stanowił oparcie w codziennym życiu, przejawiał troskę i sprawował nad nią opiekę, w postaci objawów osłabienia energii życiowej, przyspieszenia choroby, itp. Generalnie odszkodowanie owo obejmuje szeroko pojęte szkody majątkowe, zarówno te związane z pogorszeniem aktualnej sytuacji materialnej, jak i te mające charakter przyszły. O wysokości odszkodowania decydują takie obiektywne okoliczności jak:

  • nieotrzymywanie części zarobków zmarłego, która przypadała na poszkodowanego w czasie jego życia,
  • brak zaoszczędzonych środków z uwagi na pomoc zmarłego w czynnościach codziennych,
  • brak wsparcia psychicznego w sytuacjach bytowych,
  • pogorszenie warunków i trudności życiowych, z jakimi poszkodowany nie spotykał się wcześniej.

Jak wspomniano na wstępie, ww. roszczenia stanowią kategorię roszczeń występujących w największym natężeniu. Obok nich istnieje również szeroka kategoria innych roszczeń, które – z uwagi na ilość związanych z nimi zagadnień – wymagają odrębnego omówienia.